Juliusz Kosin - e4 c5

Juliusz Kosin e4 - c5 Zagranie c5 to od dekad najpopularniejsza odpowiedź czarnych na klasyczne e4. To obrona sycylijska - szachowy debiut proponujący grę agresywną, dynamiczną i wymagającą głębokiej znajomości teorii. Mimo wielości wariantów - tworzących mnogie, najeżone pułapkami rozgałęzienia, chętnie wybierany jest zarówno przez amatorów, jak i arcymistrzów. Na europejskich szachownicach pojawił się u schyłku XVI stulecia, jednak na swój prawdziwy rozkwit czekać musiał aż do ubiegłego wieku, gdy rozwijany i stosowany był między innymi przez Mieczysława Najdorfa, Bobby'ego Fischera czy Garriego Kasparowa. Wariant Najdorfa stał się silną bronią Beth Harmon w słynnym Gambicie Królowej, oferując jej skuteczną obronę w najważniejszych partiach. Juliusz Kosin w rozwijanej od dwóch lat serii prac dokonuje transkrypcji arcymistrzowskich partii szachowych na język geometrycznej abstrakcji - przenosząc zapis posunięć tej zasadniczo dwuwymiarowej gry na płaszczyznę płótna. Ruchy bierek zamieniają się tu w system linii, tworzących skomplikowane, zdawałoby się całkowicie przypadkowe układy. Postulowany w latach 60. przez Clementa Greenberga ideał płaskości malarskiego medium spotyka się tu w zaskakujący sposób z naturą szachów, dając w efekcie amalgamat czysto estetycznego doznania oraz fascynującego przetworzenia intelektualnej rozgrywki i głębi jej tradycji. W pracach artysty liczy się bowiem nie tylko owo zderzenie języków - obrazy, sięgając po historyczne partie od początku XX wieku, opowiadają zarówno dzieje szachów, jak i dramatyczne dzieje polityczne ostatniego stulecia. Ta skrajnie abstrakcyjna gra stała się - podobnie jak wiele innych dyscyplin sportowych - kilkukrotnie odzwierciedleniem zbiorowych aspiracji i areną nacjonalistycznych napięć między mocarstwami. Najstarszymi bohaterami prezentowanych na wystawie prac Kosina są Akiba Rubinstein - pierwowzór postaci z Obrony Łuyżna Vladimira Nabokova, polski geniusz gry pozycyjnej, dzięki której znalazł się w czołówce zawodników pierwszych dwóch dekad XX wieku, zanim jego karierę pogrzebała postępująca choroba psychiczna, oraz Marcel Duchamp, który w latach 20. porzucił awangardową sztukę na rzecz rozwijania szachowej kariery (mimo kilku osiągnięć, nie udało mu się jednak osiągnąć znacznych sukcesów międzynarodowych). Kosin składa także hołd Judit Polgar, pierwszej kobiecej arcymistrzyni, która przekroczyła ranking 2700 Międzynarodowej Federacji Szachowej oraz Igorowi Kovalenko - ukraińskiemu zawodnikowi, który wrócił do gry po trzech latach spędzonych w okopach wojny przeciw rosyjskiej inwazji. Kosin świadomie sięga po kluczowe momenty szachowych dziejów. Za najsłynniejszy pojedynek szachowej historii niezaprzeczalnie uznać można starcie Bobby'ego Fishera i Borysa Spasskiego w czasie meczu o Mistrzostwo Świata w 1972 roku. Rozgrywkę obserwowano w napięciu z obydwu stron żelaznej kurtyny, a zwycięstwo Amerykanina (12,5 - 8,5) przełamało wieloletnią dominację radzieckich szachistów, stając się istotnym momentem zimnowojennej polityki. Kolejnym radykalnym przełomem, do którego nawiązuje artysta jest legendarne starcie Kasparowa z superkomputerem Deep Blue - uznawane za moment detronizacji ludzkich graczy przez maszyny. Porażka Kasparova zainicjowała nową erę w historii gry - doskonalone od tego czasu elektroniczne silniki szachowe systematycznie obalały liczne debiuty i wprowadzały nowe idee, dotychczas marginalizowane przez arcymistrzów. Ujęty przez Kosina fragment pojedynku Stockfisha i AlphaZero rejestruje rozgrywkę szachową na poziomie daleko przekraczającym ludzkie możliwości poznawcze. W pewnym sensie moment kapitulacji szachowego świata wobec rozproszonej podmiotowości sztucznej inteligencji stanowić może symptom globalnego lęku przed prawdopodobnie największą zmianą technologiczną, społeczną i polityczną ostatnich stuleci.

Juliusz Kosin e4 - c5 Zagranie c5 to od dekad najpopularniejsza odpowiedź czarnych na klasyczne e4. To obrona sycylijska - szachowy debiut proponujący grę agresywną, dynamiczną i wymagającą głębokiej znajomości teorii. Mimo wielości wariantów - tworzących mnogie, najeżone pułapkami rozgałęzienia, chętnie wybierany jest zarówno przez amatorów, jak i arcymistrzów. Na europejskich szachownicach pojawił się u schyłku XVI stulecia, jednak na swój prawdziwy rozkwit czekać musiał aż do ubiegłego wieku, gdy rozwijany i stosowany był między innymi przez Mieczysława Najdorfa, Bobby'ego Fischera czy Garriego Kasparowa. Wariant Najdorfa stał się silną bronią Beth Harmon w słynnym Gambicie Królowej, oferując jej skuteczną obronę w najważniejszych partiach. Juliusz Kosin w rozwijanej od dwóch lat serii prac dokonuje transkrypcji arcymistrzowskich partii szachowych na język geometrycznej abstrakcji - przenosząc zapis posunięć tej zasadniczo dwuwymiarowej gry na płaszczyznę płótna. Ruchy bierek zamie...