Rozmowa online o książce Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia", Gralińska, Jezierska, Gromala
Opis
Premierowa rozmowa o książce Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia" Z udziałem tłumaczki, Małgorzaty Gralińskiej, dr Agnieszki Jezierskiej (Instytut Germanistyki UW) i dr Moniki Gromali (Polska Stacja PAN w Wiedniu) Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia" Przekład: Małgorzata Gralińska Wydawnictwo Officyna 2026 „Prawo powszedniego ciążenia" to jeden z najważniejszych i najbardziej osobnych debiutów w literaturze niemieckojęzycznej XX wieku. Wyróżniona Nagrodą im. Roberta Walsera powieść Marianne Fritz stanowi punkt wyjścia do jej monumentalnego cyklu „Festung" - radykalnego uniwersum językowego, które na zawsze zmieniło oblicze literatury austriackiej. W powojennej Austrii, pod powierzchnią odbudowy i sukcesu, rozgrywa się dramat Berty Kschyk. Przytłoczona społecznym pragmatyzmem i emocjonalną obojętnością otoczenia, Berta staje się studium psychicznej izolacji. Tytułowe „prawo powszedniego ciążenia" to nieubłagany ciężar norm, ról i historii, które determinują jednostkę silniej niż jej własna wola. Jej krzyk pozostaje niemy, aż do chwili desperackiego aktu, który ma uchronić dzieci przed „modelującymi łapami życia". Twórczość Fritz, zestawiana z dziełami Musila, Kafki czy Joyce'a, imponuje gęstością znaczeń i formalną dyscypliną. Elfriede Jelinek, noblistka i wielka orędowniczka autorki, podkreślała bezkompromisowość jej wizji, uznając projekt literacki Fritz za zjawisko absolutnie unikatowe w skali światowej. Polski przekład tej niewielkiej objętościowo, lecz porażającej precyzją książki, przywraca naszej debacie literackiej autorkę o randze najwybitniejszych twórców nowoczesności. To przenikliwe studium traumy, milczenia i nienachalnej grozy, która kryje się w pozornie zwyczajnej codzienności. Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Stacja Naukowa PAN w Wiedniu Partnerzy: Wydawnictwo Officyna, Austriackie Forum Kultury w Warszawie od 23.6.2026, godz. 18:00 Online, emisja na kanale Youtube „Biblioteka Austriacka w Warszawie" - https://www.youtube.com/@biblioteka-austriacka-buw i na Facebooku „Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie" Po polsku
Premierowa rozmowa o książce Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia" Z udziałem tłumaczki, Małgorzaty Gralińskiej, dr Agnieszki Jezierskiej (Instytut Germanistyki UW) i dr Moniki Gromali (Polska Stacja PAN w Wiedniu) Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia" Przekład: Małgorzata Gralińska Wydawnictwo Officyna 2026 „Prawo powszedniego ciążenia" to jeden z najważniejszych i najbardziej osobnych debiutów w literaturze niemieckojęzycznej XX wieku. Wyróżniona Nagrodą im. Roberta Walsera powieść Marianne Fritz stanowi punkt wyjścia do jej monumentalnego cyklu „Festung" - radykalnego uniwersum językowego, które na zawsze zmieniło oblicze literatury austriackiej. W powojennej Austrii, pod powierzchnią odbudowy i sukcesu, rozgrywa się dramat Berty Kschyk. Przytłoczona społecznym pragmatyzmem i emocjonalną obojętnością otoczenia, Berta staje się studium psychicznej izolacji. Tytułowe „prawo powszedniego ciążenia" to nieubłagany ciężar norm, ról i historii, które determinują jednostkę...
Terminy
Organizatorzy
Uniwersytet Muri im. Franza Kafki był, jest i będzie. Est.1917
Austriackie forum kultury w Warszawie/das österreichische kulturforum warschau zostało założone w roku 1965 jako pierwszy Instytut Kultury za żelazną kurtyną i od tamtego czasu odgrywa główną rolę jako otwarte centrum spotkań z polskimi twórcami sztuki i kultury oraz z polską publicznością. Forum oferuje nie tylko świetne pomieszczenia w najlepszym miejscu miasta, ale jest nadal, ze względu na swoją pierwszorzędną rolę jako "okna na zachód" w czasach komunizmu przed 1989 rokiem, renomowaną instytucją z mocną siecią kontaktów ze postępowymi środowiskami w Polsce. Obszar działania afk obejmuje geograficznie północną połowę Polski (Polska centralna i północna), a niegdysiejsza Galicja i Śląsk leżą w gestii Konsulatu Generalnego i forum kultury w Krakowie. W pierwszym rzędzie forum pojmuje się jako inicjator i sponsor imprez artystycznych i naukowych organizowanych przez Polskę i Austrię, przy czym uwzględnianie innych kultur przez uznanie globalnych powiązań w sztuce i nauce jest nie tylko możliwe, ale wręcz pożądane. Przez współpracę z Bibliotekami Austriackimi w Poznaniu i Warszawie, z lektorkami i lektorami austriackimi w Łodzi, Poznaniu, Toruniu i Warszawie jak również z Instytutem Austriackim w Warszawie (kursy jęz. niemieckiego) pokazywany jest obraz nowoczesnej Austrii jako godnego zaufania partnera w Unii Europejskiej, w partnerstwie regionalnym, w stosunkach dwustronnych i w gremiach międzynarodowych. Obraz Austrii winien być współczesny, otwarty, samoświadomy, krytyczny i wielowątkowy, aby dialog z naszymi partnerami mógł przerodzić się w opartą na mocnych podstawach przyjaźń. Przy wyborze oferowanych projektów kierujemy się przede wszystkim kreatywnością, trwałością przekazu, zaangażowaniem polskich instytucji partnerskich i wysokim poziomem artystycznym. Preferowane są te propozycje, które powołać się mogą na już istniejący, pierwszy kontakt z partnerem polskim i na zainteresowanie tegoż i które pozwalają oczekiwać, że współpraca przerodzi się w długotrwałe kontakty kulturowe wychodzące poza jednorazowy efekt. Zamykanie programu i budżetu na dany rok kończy się zawsze 1 października roku poprzedniego, więc wnioski należy składać przed tą datą, aby miały szansę na pozytywne rozpatrzenie i ewentualne wsparcie finansowe ze strony austriackiego forum kultury w Warszawie. Celem działań ostatnich lat jest zacieśnienie współpracy z polskimi instytucjami partnerskimi spoza stolicy, tak, aby także na tzw. prowincji mogły dojść do głosu siły twórcze, których jest przecież mnóstwo. I dlatego blisko 200 imprez kulturalnych rocznie odbywa się właśnie poza Warszawą. W pomieszczeniach austriackiego forum kultury w Warszawie znajduje się od 1999 roku, powiększona w 2002, Galeria Austriacka, która stała się otwartym miejscem spotkań polskiej i austriackiej sztuki współczesnej. Od roku 2000 regularnie odbywają się koncerty z cyklu "Muzyczne forum młodych", które poświęcone są austriackiej muzyce współczesnej. Od 2005 roku istnieje biblioteka dziecięca, która przeznaczona jest dla najmłodszej publiczności. W małej sali imprezowej wisi od 2007 roku wystawa prac Zygmunta Januszewskiego. Dzięki programowi Artist-in-residence, tworzonym wspólnie z landem Salzburg i gminą Wiedeń, trójka artystek i artystów czy pisarek i pisarzy rocznie może korzystać z miesięcznego pobytu rezydencyjnego w Warszawie, by na koniec zaprezentować swoje prace. Położenie austriackiego forum kultury w Warszawie przy ul. Próżnej 8 jest jednocześnie szansą i zobowiązaniem. Szansą, bowiem znajdujemy się w pobliżu Pałacu Kultury i przy stacji jedynej warszawskiej linii metra, a oferta kulturalna Muzeum Sztuki Nowoczesnej, trzech teatrów, licznych galerii, oraz dwóch kompleksów kinowych siłą rzeczy przyciąga do nas publiczność. Jest zobowiązaniem, bowiem na ulicy Próżnej znajdują się ostatnie zachowane kamienice Warszawskiego Getta, ponadto forum leży w bezpośrednim sąsiedztwie ostatniej synagogi, Teatru Żydowskiego, żydowskich stowarzyszeń. Traktujemy jako wyróżnienie, że możemy współpracować z tymi wszystkimi, służącymi kulturze żydowskiej, instytucjami. Festiwal Warszawa Singera, który nosi nazwę ku pamięci piszącego w jidysz laureata Nagrody Nobla, przez tydzień przyciąga w progi austriackiego forum kultury w Warszawie kilka tysięcy zwiedzających. Na zakończenie wolno niech będzie powiedzieć, że austriackie forum kultury w Warszawie chce być rzeczywistą platformą czy sceną dla stosunków pomiędzy wschodem i zachodem Europy, ponieważ Polska, przez swoje geograficzne położenie, także tak właśnie pojmuje swoją rolę. Tylko przez współpracę z różnorodnością Europy powstaje nowa europejska świadomość, która odpowiedzieć może na wyzwania XXI wieku. Austriackie forum kultury w Warszawie chce mieć w tym swój skromny udział i dziękuje wszystkim instytucjom partnerskim w Polsce, Austrii i na całym świecie za taką szansę.