Opis
Sylwia Chutnik i Raphaela Edelbauer "Anty-teksty. Dialogi z Elfriede Jelinek" Moderacja spotkania: dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska - Uniwersytet Warszawski Organizowany w ramach całorocznego cyklu spotkań na całym świecie warszawski dzień poświęcony Jelinek skupia się na relacji między językiem a antydemokratyczną polityką w kontekście autorytarnych i nacjonalistycznych dyskursów. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się, w jaki sposób teksty Jelinek demaskują mechanizmy totalitarnego idiomu, analizują strategie politycznego zawłaszczania oraz krytykują dominujące porządki społeczne i kulturowe. Punktem wyjścia do dyskusji będzie również pytanie, czy literacki język Jelinek otwiera przestrzeń krytycznej debaty, czy może być traktowany jako wzorzec feministycznego głosu oraz czy literatura zaangażowana może wspierać solidarność międzykulturową. W rozmowie biorą udział dwie autorki: Sylwia Chutnik, reprezentująca polską perspektywę, od lat odwołująca się do twórczości Jelinek w swojej pracy literackiej i dydaktycznej (m.in. w warsztatach kreatywnego pisania inspirowanych jej twórczością), oraz Raphaela Edelbauer - austriacka pisarka, laureatka m.in. prestiżowej Austriackiej Nagrody Literackiej (za rok 2021), która podkreśla wpływ Jelinek na własny styl pisarski. Edelbauer weźmie udział online. Obie autorki należą do młodszych pokoleń niż sama noblistka, jednak ich twórczość łączy wysoki stopień świadomości językowej, krytyczne podejście do rzeczywistości społeczno-politycznej oraz wrażliwość na mechanizmy uproszczeń w myśleniu. Ich teksty stanowią istotny komentarz do współczesnych procesów politycznych i kulturowych. W 2026 roku przypada osiemdziesiąta rocznica urodzin Elfriede Jelinek. Z tej okazji Międzyuczelniana Sieć Badawcza poświęcona twórczości Elfriede Jelinek (Uniwersytet Wiedeński oraz Musik und Kunst Privatuniversität der Stadt Wien), we współpracy z Centrum Badań nad Twórczością Elfriede Jelinek, przygotowała międzynarodowy cykl spotkań pod hasłem WELT.AUTORIN.JELINEK. (Jelinek - autorka światowa). Każde z wydarzeń odbywa się w innym mieście na świecie i koncentruje się na odmiennym aspekcie recepcji twórczości noblistki w danym kraju. dr Sylwia Chutnik - doktorka nauk humanistycznych, pisarka, publicystka, działaczka społeczna, promotorka czytelnictwa, ale również… wokalistka punkowego zespołu. Z wykształcenia jest kulturoznawczynią, absolwentką Gender Studies na Uniwersytecie Warszawskim. Należy do Związku Literatów Polskich oraz Unii Literackiej. Jest kuratorką licznych festiwali i inicjatyw literackich (m.in. Międzynarodowego Festiwalu Literackiego Apostrof i Kawiarni Literackiej OFF Festivalu). Była wykładowczynią w Instytucie Kultury Polskiej UW oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Jej felietony można czytać w „Polityce", „Pani", „Wysokich Obcasach", „Gazecie Stołecznej" i wielu portalach internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką" i „Zapomniani - odzyskani" w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki". Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (m.in. Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, Galerii Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Teksty naukowe Sylwii Chutnik znalazły się w ponad 20 opracowaniach i książkach zbiorowych. Uzyskała stypendia Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010 oraz Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada m.in. w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród „Polityki" oraz w Radzie Funduszu Feministycznego. Jest również wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast „Radio Sylwia" i „Elgiebete TV". Z okazji Roku Elfriede Jelinek Sylwia Chutnik prowadzi serię warsztatów kreatywnego pisania w Austriackim Forum Kultury, opierając się o wybrane powieści i eseje noblistki. Raphaela Edelbauer, ur. w 1990 r. w Wiedniu, studiowała na Wydziale Sztuk Językowych (w pracowni Roberta Schindela) na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w Wiedniu (dieAngewandte). Za swój debiut prozatorski „Entdecker. Eine Poetik" została wyróżniona główną nagrodą literacką miasta Rauris (Rauriser Literaturtage). Ponadto otrzymała nagrodę publiczności w konkursie o Nagrodę im. Ingeborg Bachmann, Nagrodę im. Theodora Körnera i Nagrodę Fundacji Doppelfeld-Stiftung. Jej powieść „Das flüssige Land" znalazł się na krótkiej liście Niemieckiej Nagrody Książkowej a jej trzecia w dorobku powieść „Die Inkommensurablen" na długiej liście. Za swą drugą powieść „DAVE" otrzymała Austriacką Nagrodę Książkową. Autorka od 2025 prowadzi swój własny kanał na platformie YouTube. Raphaela Edelbauer mieszka w Wiedniu, jest mamą córki. Jak powiedziała w wywiadzie dla tygodnika Die Zeit (nr 19/2026) - w 2045 roku otrzyma Nagrodę Nobla. dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, absolwentka germanistyki i polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje w Zakładzie Literatur Niemieckiego Obszaru Językowego w Instytucie Germanistyki UW. Zainteresowania badawcze: polsko-niemiecki transfer kulturowy, twórczość Elfriede Jelinek, złe macierzyństwo w literaturze polskiej i niemieckojęzycznej, współczesna literatura polska, dystopie literackie, literatura dotycząca zmian klimatu, posthumanizm i transhumanizm. Współredaktorka tomów m.in.: (z Moniką Szczepaniak) „Elfriede Jelinek: Moja sztuka protestu. Eseje i przemówienia" (Warszawa 2012) oraz (z Moniką Szczepaniak i Pią Janke) „Jelineks Räume" (Wien 2017). Obecnie pracuje nad projektem: literatura jako forma aktywizmu klimatycznego. 19.06.2026 (piątek), godz. 18:00 Austriackie Forum Kultury ul. Próżna 7/9, Warszawa Po polsku i niemiecku (z tłumaczeniem konsekutywnym) Wstęp wolny
Sylwia Chutnik i Raphaela Edelbauer "Anty-teksty. Dialogi z Elfriede Jelinek" Moderacja spotkania: dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska - Uniwersytet Warszawski Organizowany w ramach całorocznego cyklu spotkań na całym świecie warszawski dzień poświęcony Jelinek skupia się na relacji między językiem a antydemokratyczną polityką w kontekście autorytarnych i nacjonalistycznych dyskursów. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się, w jaki sposób teksty Jelinek demaskują mechanizmy totalitarnego idiomu, analizują strategie politycznego zawłaszczania oraz krytykują dominujące porządki społeczne i kulturowe. Punktem wyjścia do dyskusji będzie również pytanie, czy literacki język Jelinek otwiera przestrzeń krytycznej debaty, czy może być traktowany jako wzorzec feministycznego głosu oraz czy literatura zaangażowana może wspierać solidarność międzykulturową. W rozmowie biorą udział dwie autorki: Sylwia Chutnik, reprezentująca polską perspektywę, od lat odwołująca się do twórczości Jelinek w swojej...
Terminy
19 Czerwca 2026, Piątek
16:00
Organizator
A
Austriackie forum kultury w Warszawie/das österreichische kulturforum warschau zostało założone w roku 1965 jako pierwszy Instytut Kultury za żelazną kurtyną i od tamtego czasu odgrywa główną rolę jako otwarte centrum spotkań z polskimi twórcami sztuki i kultury oraz z polską publicznością. Forum oferuje nie tylko świetne pomieszczenia w najlepszym miejscu miasta, ale jest nadal, ze względu na swoją pierwszorzędną rolę jako "okna na zachód" w czasach komunizmu przed 1989 rokiem, renomowaną instytucją z mocną siecią kontaktów ze postępowymi środowiskami w Polsce. Obszar działania afk obejmuje geograficznie północną połowę Polski (Polska centralna i północna), a niegdysiejsza Galicja i Śląsk leżą w gestii Konsulatu Generalnego i forum kultury w Krakowie. W pierwszym rzędzie forum pojmuje się jako inicjator i sponsor imprez artystycznych i naukowych organizowanych przez Polskę i Austrię, przy czym uwzględnianie innych kultur przez uznanie globalnych powiązań w sztuce i nauce jest nie tylko możliwe, ale wręcz pożądane. Przez współpracę z Bibliotekami Austriackimi w Poznaniu i Warszawie, z lektorkami i lektorami austriackimi w Łodzi, Poznaniu, Toruniu i Warszawie jak również z Instytutem Austriackim w Warszawie (kursy jęz. niemieckiego) pokazywany jest obraz nowoczesnej Austrii jako godnego zaufania partnera w Unii Europejskiej, w partnerstwie regionalnym, w stosunkach dwustronnych i w gremiach międzynarodowych. Obraz Austrii winien być współczesny, otwarty, samoświadomy, krytyczny i wielowątkowy, aby dialog z naszymi partnerami mógł przerodzić się w opartą na mocnych podstawach przyjaźń. Przy wyborze oferowanych projektów kierujemy się przede wszystkim kreatywnością, trwałością przekazu, zaangażowaniem polskich instytucji partnerskich i wysokim poziomem artystycznym. Preferowane są te propozycje, które powołać się mogą na już istniejący, pierwszy kontakt z partnerem polskim i na zainteresowanie tegoż i które pozwalają oczekiwać, że współpraca przerodzi się w długotrwałe kontakty kulturowe wychodzące poza jednorazowy efekt. Zamykanie programu i budżetu na dany rok kończy się zawsze 1 października roku poprzedniego, więc wnioski należy składać przed tą datą, aby miały szansę na pozytywne rozpatrzenie i ewentualne wsparcie finansowe ze strony austriackiego forum kultury w Warszawie. Celem działań ostatnich lat jest zacieśnienie współpracy z polskimi instytucjami partnerskimi spoza stolicy, tak, aby także na tzw. prowincji mogły dojść do głosu siły twórcze, których jest przecież mnóstwo. I dlatego blisko 200 imprez kulturalnych rocznie odbywa się właśnie poza Warszawą. W pomieszczeniach austriackiego forum kultury w Warszawie znajduje się od 1999 roku, powiększona w 2002, Galeria Austriacka, która stała się otwartym miejscem spotkań polskiej i austriackiej sztuki współczesnej. Od roku 2000 regularnie odbywają się koncerty z cyklu "Muzyczne forum młodych", które poświęcone są austriackiej muzyce współczesnej. Od 2005 roku istnieje biblioteka dziecięca, która przeznaczona jest dla najmłodszej publiczności. W małej sali imprezowej wisi od 2007 roku wystawa prac Zygmunta Januszewskiego. Dzięki programowi Artist-in-residence, tworzonym wspólnie z landem Salzburg i gminą Wiedeń, trójka artystek i artystów czy pisarek i pisarzy rocznie może korzystać z miesięcznego pobytu rezydencyjnego w Warszawie, by na koniec zaprezentować swoje prace. Położenie austriackiego forum kultury w Warszawie przy ul. Próżnej 8 jest jednocześnie szansą i zobowiązaniem. Szansą, bowiem znajdujemy się w pobliżu Pałacu Kultury i przy stacji jedynej warszawskiej linii metra, a oferta kulturalna Muzeum Sztuki Nowoczesnej, trzech teatrów, licznych galerii, oraz dwóch kompleksów kinowych siłą rzeczy przyciąga do nas publiczność. Jest zobowiązaniem, bowiem na ulicy Próżnej znajdują się ostatnie zachowane kamienice Warszawskiego Getta, ponadto forum leży w bezpośrednim sąsiedztwie ostatniej synagogi, Teatru Żydowskiego, żydowskich stowarzyszeń. Traktujemy jako wyróżnienie, że możemy współpracować z tymi wszystkimi, służącymi kulturze żydowskiej, instytucjami. Festiwal Warszawa Singera, który nosi nazwę ku pamięci piszącego w jidysz laureata Nagrody Nobla, przez tydzień przyciąga w progi austriackiego forum kultury w Warszawie kilka tysięcy zwiedzających. Na zakończenie wolno niech będzie powiedzieć, że austriackie forum kultury w Warszawie chce być rzeczywistą platformą czy sceną dla stosunków pomiędzy wschodem i zachodem Europy, ponieważ Polska, przez swoje geograficzne położenie, także tak właśnie pojmuje swoją rolę. Tylko przez współpracę z różnorodnością Europy powstaje nowa europejska świadomość, która odpowiedzieć może na wyzwania XXI wieku. Austriackie forum kultury w Warszawie chce mieć w tym swój skromny udział i dziękuje wszystkim instytucjom partnerskim w Polsce, Austrii i na całym świecie za taką szansę.
